Profin

Quan điểm

Nghề hay nghiệp #11: Bận rộn có phải là thước đo của sự thành công?

Nghề hay nghiệp #11: Bận rộn có phải là thước đo của sự thành công?

Có khi nào bạn tự hỏi vì sao phải cố gắng làm thêm giờ mỗi ngày, ôm đồm 2-3 công việc cùng lúc? Để có nhiều tiền, thăng chức, hoặc có được sự công nhận từ những người xung quanh? Việc bận rộn liên tục có thật sự giúp bạn thành công và đạt được mục tiêu không?

Nguyên nhân sâu xa đằng sau sự bận rộn

Nguyên nhân đầu tiên đó là sự xuất hiện của văn hóa hối hả (hustle culture), lối sống kêu gọi tất cả mọi người phải làm việc chăm chỉ bất kể ngày đêm. Một số ví dụ cụ thể có kể đến văn hóa 966 của Trung Quốc (làm việc từ 9h sáng đến 9h tối 6 ngày trong tuần), tệ hơn là hiện tượng karoshi của Nhật Bản (làm việc đến mức lao lực mà chết).

Quan niệm cần làm việc chăm chỉ để thành công không sai, nhưng chưa đủ. Để gặt hái được nhiều thành tựu trên hành trình sự nghiệp, ví dụ như trí tuệ cảm xúc (emotional intelligence), khả năng lãnh đạo (leadership), khả năng đàm phán,... Nếu chỉ cặm cụi làm việc ngày đêm từ ngày này qua ngày khác, nhiều khả năng bạn sẽ rơi vào tình trạng cạn kiệt năng lượng (burnout) trước khi đạt được thành công.

Bài viết liên quan: Cân bằng cuộc sống #4: Làm thế nào để lấy lại tinh thần khi rơi vào trạng thái "burnout" (cạn kiệt năng lượng)?

Văn hóa hối hả (hustle culture) kêu gọi chúng ta phải làm việc miệt mài bất kể ngày đêm.

Nguồn ảnh: Alex Kotliarskyi / Unsplash

Tiếp theo, không thể không kể đến thành kiến sống sót (tiếng Anh: Survivorship Bias). Đây là thuật ngữ chỉ hiện tượng chúng ta chỉ nhìn thấy các gương mặt thành công, vốn chỉ chiếm phần trăm rất nhỏ so với số đông còn lại. Ngày nay, mạng xã hội và phương tiện truyền thông thường xuyên đăng tải và ca tụng “những tấm gương thành công”: các startup gọi vốn hàng triệu đô, những bạn trẻ vừa bước qua tuổi 20 đã có sự nghiệp hoành tráng cùng với biệt thự, xe xịn,... Tuy nhiên, truyền thông chỉ có hứng thú với những gương mặt nổi bật, chẳng mấy khi đưa tin về đám đông còn lại.

Điều này vô tình có thể khiến một cá nhân trở nên tự tin vào khả năng thành công của bản thân, tin rằng chỉ cần mình cố gắng cũng sẽ đạt được thành tựu tương tự. Trong khi đó, có rất yếu tố tác động đằng sau những tấm gương thành công ấy: hoàn cảnh gia đình, bối cảnh kinh tế,... chứ không chỉ có sự chăm chỉ và nỗ lực. Bạn có thể tìm hiểu thêm về thành kiến sống sót ở bài viết dưới đây.

Bài viết liên quan: Tư duy rành mạch #2: Thành kiến sống sót - Khi chúng ta chỉ nhìn thấy 0,1% những người thành công

Bận rộn không còn là tiêu chí đánh giá năng suất và sự thành công?

Theo Frank Sonnenberg - tác giả sách từng đoạt giải, trước đây không ít người cho rằng việc trông bận rộn với công việc sẽ khiến đồng nghiệp hoặc cấp trên đánh giá cao năng suất làm việc của họ. Điều đó dẫn đến vô số trường hợp nhân viên không thật sự tập trung trong giờ làm, để rồi cuối ngày ở lại làm thêm vài giờ xử lý công việc.

Một trường hợp khác, nhiều người cố dồn hết mọi công sức vào công việc để thăng tiến, nhanh chóng có được sự công nhận. Ngoài ra, chức danh công việc còn nói lên danh tính cá nhân, bản sắc và lý tưởng sống; đặc biệt là với giới lao động trí thức. Do vậy, nhiều người lao đầu làm việc để rồi trở nên nghiện công việc (workaholic).

Dù ra vẻ bận rộn để cho người khác thấy mình năng suất hay xây dựng danh tính cá nhân, đều tác động tiêu cực đến sức khỏe và tinh thần, đồng thời ảnh hưởng đến các khía cạnh khác trong đời sống cá nhân.

Tuy nhiên, điều đó đang dần thay đổi sau quãng thời gian dài giãn cách xã hội do dịch bệnh. Giờ đây, nhiều nhân viên thế hệ MZ (Millennials và Gen Z) không còn muốn chứng tỏ bản thân bằng cách bận rộn mà tìm cách tối ưu hiệu quả công việc, đồng thời vẫn có thời gian dành cho gia đình, bạn bè và bản thân. Một nhân viên xuất sắc không phải là người lúc nào cũng tất bật với công việc, mà phải là người biết sắp xếp và quản lý thời gian hiệu quả. Nói cách khác, hiện tại người biết cách cân bằng cuộc sống cá nhân và công việc (work-life balance) sẽ được đánh giá cao hơn.

Cặm cụi làm việc có ý nghĩa gì khi bạn không thể tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn?

Nguồn ảnh: Simon Abrams / Unsplash

Điều này cũng góp phần làm thay đổi quy trình tuyển dụng và tìm kiếm việc làm. Theo kết quả khảo sát từ Statista, 72% người tham gia cho biết, yếu tố hàng đầu họ cân nhắc khi tìm kiếm công việc mới là liệu vị trí đó có ảnh hưởng ra sao đối với đời sống cá nhân của họ. Đối với phía nhà tuyển dụng và chủ doanh nghiệp, họ đã và đang bắt đầu quan tâm đến sức khỏe thể chất, tinh thần của nhân viên bằng cách tạo không gian thoải mái, không ép buộc đến văn phòng. Dĩ nhiên, đổi lại mỗi nhân viên phải hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đề cao tính kỷ luật và tự giác.

Trở lại văn phòng sau dịch bệnh, cách nhìn nhận của số đông về sự bận rộn đã khác trước rất nhiều. Bây giờ, bạn không nhất thiết phải đánh đổi thời gian, đời sống cá nhân để đạt được thành công trong sự nghiệp. Liệu cuộc sống của bạn có thật sự “thành công” khi sức khỏe thể chất và tinh thần ngày càng kém, các kết nối xã hội ngày càng lỏng lẻo, và không có thời gian để làm những điều mình thích? Điều quan trọng nhất bạn cần làm là học cách cân bằng cán cân công việc và đời sống cá nhân.

Suy cho cùng, cuộc sống đâu chỉ có công việc và tiền tài. Bạn có thể không bận rộn làm việc và gặt hái vô vàn thành tựu như những người khác, bù lại bạn có thời gian kết nối với mọi người, có thể làm những việc mình thích và thấy vui vẻ. Như vậy, bạn vẫn đang bận rộn, nhưng là đang bận rộn tận hưởng cuộc sống một cách có ý nghĩa.

“Nghề hay nghiệp” là chuỗi bài do ProFin thực hiện với mong muốn cung cấp góc nhìn mới, kiến thức hữu ích cho các bạn sinh viên, người mới đi làm hoặc bất kỳ ai đang quan tâm đến việc định hướng và phát triển bản thân trong dài hạn. Qua chuỗi bài viết, ProFin hy vọng bạn có thể quyết định được những công việc hàng ngày đang làm là “nghề” hay “nghiệp”, để từ đó lựa chọn cho mình hướng đi đúng đắn và khôn ngoan nhất.


Theo:
An Nguyễn
Nguồn:
ProFin

Bạn có thể quan tâm